Blog > Komentarze do wpisu
maj 2007

Ślady Brechta w najnowszym teatrze i dramacie

 

 

Pięćdziesiąta rocznica śmierci Bertolta Brechta sprzyja rozważaniom o żywotności jego torii, a także o obecności „estetyki Brechta” we współczesnej sztuce teatralnej i dramaturgicznej. Czy można jednak zdefiniować „brechtowską estetykę”? Czy pod tym pojęciem faktycznie kryje się pewien model twórczości, którego autorem byłby założyciel Berliner Ensemble?

 

Znalezienie odpowiedzi na te pytania przysparza wielu problemów. Wydaje się oczywiste, że nawet bez przełomu zapoczątkowanego przez spektakle niemieckiego artysty, rozwinąłby się pewien rodzaj dramatu epickiego (za jego ojca być może uznano by Claudela), powstałaby nowa teoria gry z dystansem (wywodząca się być może z teatru absurdu lat pięćdziesiątych), zaistniałby teatr walczący z banalnym iluzjonizmem sztuki sceny (przecież takie postulaty głoszone były choćby na początku dwudziestego wieku). Czy przypadkiem to, co zwykliśmy nazywać „stylem Brechta” nie jest często rodzajem estetyki powoływanej dziś do życia bez świadomości związków z niemieckim artystą? Czy faktycznie zawsze chodzi o bezpośrednią inspirację Brechtem?

 

„Ślady Brechta” w najnowszym teatrze i dramacie, nie zawsze są śladami jego autorstwa. Zarówno w Europie, jak i w Ameryce, kontrowersje wokół Berliner Ensemble i jego założyciela sprawiły, iż poznawanie teorii niemieckiego artysty przez wiele lat nie miało charakteru rzetelnych studiów. Bardzo często pojęcie „stylu Brechta” niosło za sobą autorskie koncepcje teatralne propagowane przez jakiegoś twórcę bądź badacza, odczytującego Brechta w sposób wielce subiektywny. Przykładem takiej postawy może być działalność Rolanda Barthes’a: jego lektura Brechta, choć przez wielu uznana za modelową, nie jest przecież analizą obiektywną, na co zwrócono uwagę już w latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych. A jednak nawet dziś teatralne sugestie Barthes’a uznawane są za wyznaczniki „brechtowskiego stylu” – czy jest to jednak „styl Brechta”?

Proponujemy zatem, aby konferencja „Ślady Brechta w najnowszym teatrze i dramacie” poświęcona była analizie przede wszystkim tych zjawisk ostatnich piętnastu lat, które można wpisać w ramy „brechtowskiego stylu” nawet, jeśli nie wiązały się one z bezpośrednią inspiracją niemieckim artystą. Wydaje się bowiem oczywiste, iż wielu współczesnych twórców sięga po metody twórcze wykorzystywane i postulowane przez Brechta, choć nie czyni tego w ramach celowego kontynuowania i pielęgnowania jego spuścizny. Niech więc pojęcia wiązane z określeniem „stylu brechtowskiego” staną się przede wszystkim pewnym sposobem na opisanie zjawisk we współczesnym teatrze i dramacie – niech będą to raczej pojęcia teoretyczne, nie historyczne (choć oczywiście nie zamykamy przestrzeni naszych rozważań dla bezpośrednich i świadomych kontynuatorów Brechta).

 

Program konferencji:

----

Wcześniejsze konferencje:

2005/2006 Dyskurs ciała w teatrze współczesnym
2004/2005 Mimesis/Redyskrypcja/Symulacja. Wokół reprezentacji w dramacie i dramatologii współczesnej
2003/2004 Teatr wobec anarchii
2002/2003 Pomiędzy „nim” a „mną”. Dialog dramatyczny jako przestrzeń mediacji

piątek, 30 kwietnia 2010, teatrologia

Polecane wpisy